White Jade River      
maart 2017      






De rolprent opent met een vers uit de (mahāyāna) Nirvāna sūtra, zegt Jamie Righetti. En er is ook een verwijzing naar de/het avíetsjie (schrijf: avici), de laagste hel in de (niet meer gehanteerde) boeddhistische voorstelling van levenssferen die in die Nirvāna Sūtra genoemd wordt. Alleen, vervolgt Jamie, heeft de filmmaker die boeddhistische connotatie vervangen door "Iers katholicisme", en dat vindt ze niet alleen onterecht, maar ook jammer.
Welk vers uit de/het1 Nirvāna Sūtra werd gebruikt, vertelt het artikel niet. Wat we horen is toch een diep-katholieke tekst: Our Lord said, go ye into the whole world etc.


Charles Patton (die ook overigens het verhaal iets te dicht op onze tijd heeft geschreven - tandenpoetsen is in India dagwerk met een stukgekauwd takje) maakte een vertaalfoutje in zijn weergave van de Nirvāna Sūtra toen hij Kusinára beschreef als de geboorteplaats van Boeddha. Kusinára lag op de weg die naar Boeddha's geboorteplaats leidde. Hij haalde die eindstreep niet en overleed in Kusinára.2
Zo'n foutje brengt ons dan weer op het spoor van de India-Nepal-controverse waarbij India blijft roepen dat Boeddha in India geboren werd, en Nepal er op blijft hameren dat het Nepal was. In die tijd lagen de grenzen nog niet waar ze nu liggen, dus beide partijen maken een fout, behalve wanneer Nepal de naam Lumbini noemt; die naam, zonder landsaanduiding, moet wel juist zijn.


1: Er zijn er die blijven beweren dat het "het sūtra" is omdat ze uit het Sanskriet-woordenboek hebben geleerd dat "het sūtra" "een gezegde" is. Ze zitten er naast, maar zijn bereid met die mening hun graf in te gaan.

2.: Het BDK bracht onlangs een andere Nirvāna Sūtra-vertaling in pdf-format online van de hand van Mark L. Blum, in de versie van Dharma-kseema, geschreven tussen de jaren 420 en 431. Ergens tussen 433 en 452 werd de vertaling herschreven.
In Blum's versie is Patton's "boeddha's geboortestad Kusinára", "het thuisland van het Malla-volk." En toch is de versie van Charles Patton eveneens gebaseerd op Dharmakshema's manuscript, en ook naar het chinees vertaald door Hwei-jčn (schrijf: Huiyan) als hoofdvertaler in een team van drie.
Patton's vertaling kriebelt wel van Sanskriet-achtige termen, maar vermeldt geen chinese vaktaal.

Gezien het opvallende en eenvoudige verschil in de vertaling van de passage over Kusinára moeten we er eigenlijk maar van uitgaan dat zowel Blum als Patton er hier en daar maar een slag naar geslagen hebben -- wie zal mijn werk werkelijk tegen het licht houden!
Kijk wat dat betreft ook nog eens naar Klaus Binder’s becommentarieerde vertaling van Lucretius' verzuchtingen waar Binder willens en wetens "religio" vertaalt met "Aberglaube" (bijgeloof, dat Lucretius zelf "superstitio" noemt).
Scorsese en de/het Nirvāna Sūtra

Terug naar de voorpagina

naar het White Jade River-blog

Words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds oktober 2004.

Stichting onder nummer 20138036.