White Jade River      
februari 2017      






Fred Dickey van de San Diego Union Tribune begon op 6 januari zijn artikel met: "Er is een fundamenteel geloof in het zenboeddhisme dat vorm geeft aan de japanse reactie wanneer er iets vervelends -- iets echt erg vervelends -- gebeurt. Ze noemen het gaman, en het stuurt de gelovigen aan om met geduld en waardigheid te reageren op lijden.

De chinese boeddhist, chan (zen) of niet, is veel minder terughoudend wanneer het om leed gaat, en dan hebben we het specifiek over het rouwen om een overledene.
Het confucianisme is op dit punt sterker dan Boeddha's vermaningen. Volgens het confucianisme, bijvoorbeeld, mag een rechter iemand ter dood veroordelen zonder er zelf nadelige gevolgen van te ondervinden, mits hij maar oprecht, in het openbaar, en hevig huilt en jammert over het vreselijke lot dat de veroordeelde te wachten staat.
Parallel daarmee mag de gewone mens overdadig huilen bij het overlijden, resp. de crematie of begrafenis van een geliefde. Dat niet te doen zou een koud hart verraden, en niemand wil een koud hart hebben.

In de rest van de boeddhistische wereld, voor zover ik weet inclusief het Himalaya-boeddhisme, gaat het wat anders. In de beste gevallen volgt de leken-boeddhistische gemeenschap het in de loop van de jaren gegroeide, of nooit verdwenen geloof dat er vlak na het overlijden nog wat mentaal residu rondwaart dat rustigjes zijn weg moet zien te zoeken naar een nieuw leven. Daarvan getuigen het post-canonieke Tibetaanse Dodenboek, de idem Geboorteverhalen, maar vooral de populaire verhalen uit het volkse dao´sme waar de mens de goede weg wordt gewezen door hem te laten zien wat er gebeurt wanneer je die weg verlaat.
Blijven we bij het boeddhisme dan spreken we over wedergeboorte (een ander wezen), en niet over re´ncarnatie (hetzelfde wezen).
De boeddhist, zeker die uit de zuidaziatische gebieden zal daarom een voor de westerse mens onbegrijpelijk sto´cijns voorkomen hebben, niet omdat er onverschilligheid heerst, maar teneinde dat residu niet aan het afgelopen leven te laten blijven hechten. Het toespreken van de geliefde overledene — hetgeen hem/haar spijt zou kunnen bezorgen over zijn verdwijnen uit dit leven — wordt in die kringen dan ook met enige verbazing (maar ook met nieuwsgierigheid) gevolgd. Willen ze dan niet dat het de lieve dode goed gaat op zijn/haar pad?!

Dit is de traditionele manier van doen. Het staat nergens, en de serieuze boeddhistische moniaal gaat er uiterst terughoudend mee om. Niettemin is dat het "gaman" waar Fred het over had.
Het is even afwachten of het San Francisco-project Care for the dying, het "SF Zen Hospice Project" er net zo mee om zal gaan. Uiterlijk waarschijnlijk wel, maar innerlijk ... daar ben ik nog niet zo van overtuigd.
Op de foto in SF IST zien we hoe de meisjes een mßndala van bloemetjes maken. Is dat zen? Het boeddhisme blijft voor de westerse mens toch een hobby, zelfs wanneer het om leven en dood gaat.
sto´cijns of niet

Terug naar de voorpagina

naar het White Jade River-blog

Words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds oktober 2004.

Stichting onder nummer 20138036.