Moeilijke woorden

links | boekenlijst | beeld en geluid Terug naar nieuws over boeddhisme, pagina 1

Het woord

Uitspraak

Betekenis

ārama áárama Het Pali-woord ārama kan kort vertaald worden met "lusthof". Er wordt een park mee bedoeld dat gereserveerd is als verblijfplaats voor monniken of nonnen. Het mag niet verward worden met het Sanskriet-woord áshram dat in één van de twee betekenissen letterlijk hetzelfde betekent, maar dan als oord waar het hinduďsme beleden wordt, al dan niet onder leiding van een "swami" of "guru". Een Kleine Voertuig-boeddhist (theravāda) gaat naar een ārama; een volgeling van het hinduďsme gaat naar een ashram.

Ajahn Adjáán Thaise vorm van het Sanskriet en Pali Achariya. Spreek Atsjárie-ja. Zie onder.

Ashin Asjien Het birmese ashin = Achariya in het Sanskriet en Pali: leraar

Bhante Bhante (h uitspreken) Eerwaarde

Bhiksu (Sanskr.), bhiksuni (Sanskr.), Bhikkhu (Pali), Bhikkhuni (Pali), Thich (vietnamees), Sunim (koreaans)
Bhiksjoe, bhiksjoenie, bhiekoe, bhiekoenie, thig (zachte g), soeniem Volledig gewijdden. Bhiksu/bhikku (m), bhiksuni/bhikkuni (v), thich (m), sunim (m+v)



bidden/reciteren idem De nederlandstalige wereld verdomt het om het reciteren dat boeddhisten doen anders te benoemen dan "bidden". "Bidden", in de strikte betekenis van het woord, is iets voor jezelf vragen: geef me dit, doe dat voor mij. Het reciteren dat boeddhisten doen, is het reciteren van verzen en mantras die de wereld als onderwerp hebben: laat er vrede zijn, laat het iedereen goed gaan.

bodhi boodie Verlichting, Ontwaken. De Sanskriet stam is buddh: wijsheid.

Brahma bráma of braama. Luister naar het uitspraak-file. Oud-Indiaas begrip/godheid dat in sommige hindukringen gelijkgesteld wordt aan het Al, god genoemd, en in het boeddhisme een van de hogere, zij het uitdrukkelijk vergankelijke, goden is. Samen met de andere godheid Indra zou het volgens het boeddhisme Bráma zijn geweest die Boeddha Gótama, Gáutama, of Sakyamuni bij zijn geboorte opving opdat hij niet meteen met de aarde in aanraking hoefde te komen.

deva

deeva, deewa of deev

Zie de betreffende pagina

Dharma / Dhamma idem Sanskriet, respectievelijk Pali. Het Sanskriet "Dharma" heeft als stam "dhri", of "dhr" hetgeen "dragen", "ondersteunen" betekent. Meer uitgebreid kan het vertaald worden met "dat wat gevestigd is", en in enge zin betekent het "wet", "regel", "leergebouw".

Dorje Dordje Sanskriet voor 'donderkeil'. Naam van een voorwerp behorend bij de esoterie. Naam van een klasse van leraren, vnml uit het Himalaya-gebied.

esoterie / esoterisch Binnen het boeddhisme is esoterie dat gedeelte van de filosofie-praktijk waar een vooropleiding in de basis-concepten van het boeddhisme voor nodig is, en die in principe alleen wordt overgedragen op diegenen die deze vooropleiding achter de rug hebben, soms in een geformaliseerde leerling-leraar relatie, soms ook niet. De wikipedia-pagina over esoterisch boeddhisme trekt de grens te nauw en betrekt het uitsluitend op het tantrisme. Ook de Japanse uchiyama-pagina is eenzijdig.

Geshe gaesjae, zachte g Een afgestudeerde aan een van de tibetaanse Gelug-universiteiten. De naam betekent hetzelfde als Khenpo, een afgestudeerde of gerealiseerde uit de tibetaanse en bhutanese Nyingma-traditie.

indigeen Indigeen betekent "eigen aan het land". Wanneer hier het woord "indigeen" wordt gebruikt, betekent het dat het om iets niet boeddhistisch' gaat.

Jātaka Djaataka "Geboorteverhalen"; vertellingen over Boeddha's vroegere levens, voordat hij Boeddha werd.

Jōdō Shinshu Djoodoo sjiensjoe De Ware Leer of School (shu), of de Geloofsleer, of de Leer van het Gemoed (shin) van het Reine Land (Jōdō)

Jogye Djogdjae De naam van de grootste boeddhistische Orde in Korea

martelaar geen vertaling Zie het blog Words in Picture

medelijden geen vertaling Zie het blog Words in Picture

Nayaka Mahā Thera Náyaka Mahā Teera Náyaka: leider, gids; Mahā: groot; Thera: Ouderling (meer dan 12 monniksjaren). Termen uit het Pali-boeddhisme.

Norbu Norboe Waardevol iets, kostbaarheid. Term uit het Himalaya-boeddhisme.

Phra prŕ Thais voor 'monnik'.

Rinpoche Rínposjee Waardevolle leraar in de Himalaya-tradities. In het bhutanees wordt er meymey aan toegevoegd, = olifant. Sinds begin 21ste eeuw is de tibetaanse rinpoche iemand die geen monnik meer is maar nog wel de daarbij behorende kleding draagt.

Rōshi, Sensei Rosjie, sensei Rōshi. Letterl.: 'oude meester'. Titel van een japanse zenmeester die officieel "overdracht" heeft gekregen en leraren (sensei) mag benoemen.
Sensei betekent letterlijk: Diegene die eerder tot geestelijke wasdom is gekomen dan anderen.


Sangha Sŕng-(h)a In enge zin de gemeenschap van gewijde monniken en nonnen; in wijdere zin de gemeenschap van Boeddhisten.

Sayadaw Sŕja-dô Birmees voor Oudere Leraar.

seculier boeddhisme Burgerinitiatieven die geen rechtstreekse verbinding (meer) hebben met traditie- of sub-traditie- stichters of vertegenwoordigers van zo'n traditie of sub-traditie. Initiatieven die zich richten op het onmiddellijke welbevinden, niet op het bereiken van een levensbeschouwelijk doel.


Shingon Sjien-gňn (g in de keel) Betekenis: "Het ware woord", een japanse boeddhistische-esoterische richting.

Shōnin Sjoonien Japanse titel voor een lekenpriester en/of lekenmonnik.

sūtra (sanskr.) / sutta (pali)
soetra / soetta
soeoetra / soeta In het klassieke, niet-boeddhistische, sanskriet een kort aforisme. Binnen het boeddhisme een Leerrede die veelal begint met "aldus heb ik het gehoord."

Tathāgata tathaagata Sanskriet/Pali: letterlijk "zo-gekomen" en/of "zo-gegaan": Boeddha. Zie ook de Lankāvatāra soetra, tekst 57 en het Words in picture-blog

Thera teera Pali (theravāda) term voor "ouderling", een monnik met meer dan 12 monniksjaren

Vairocana Vaj-róó-tsjana. Géén klemtoon op tsja. Betekenis: "Groot Licht", "Grote Helderheid", "Grote Zon". De naam van de oerboeddha of boeddhaschap als zodanig. Een Mahāyāna-opvatting, hoewel niet algemeen aanvaard.

Veda / vedisch veeda / veedies De leer die aan de basis ligt van het hinduďsme, dus niet van het boeddhisme. Er zijn binnen de canon van het vroege boeddhisme verwijzingen naar de veda. Die verwijzingen zijn zonder uitzondering een afwijzing van het vedische, en/of een nieuwe inhoud geven aan oude vedische begrippen.

Vihāra, wat tazaung vihaara (vihāra = Pali en boeddhistisch Sanskriet; wat = thais; tazaung = birmees.)Tempel-, kloosterterrein in India en Zuidoost Azië. Oorspronkelijk "tuin" of "lustoord".

wat wat. Zie vihāra

Achtervoegsel -ius, respectievelijk -zi in Chinese namen Confucius = Kongzi Mencius = Mengzi


Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds mei 2004.

Stichting onder nummer 20138036.